İstanbul'da saat: sanalbasin.com üyesidir
Yazı Detayı
26 Şubat 2018 - Pazartesi 12:08 Bu yazı 293 kez okundu
 
İbn Haldun
Turgut Ünlü
turunlu@gmail.com
 
 

                                           İBN HALDUN (1332-1406)

 

                Tarih filozofu, ilk sosyolog, siyaset ve devlet adamı, sanatçı, diplomat ve kumandan.

                Tarihi gerçek kavramının ve sosyolojinin gerçek kurucusu.

                 Tarihsel materyalizmin öncüsü.

                 Şeyh Bedrettin’in çağdaşı, İslam medeniyetinin Aristotales’idir.

                 İslam medeniyetinin duraklamaya , Batı medeniyetinin canlanmaya başladığı dönemde yaşadı.

                  Tunus’ta doğdu. Mısır’da öldü.

                  Evrensel tarihin MUKADDEMESİ’ni Cezayir’de 4 senede yazdı. Mukaddeme’nin 11. bölümünde;

1)Toplumun 2)Medeniyetin 3)Irkların 4-5)Ahlakın 6)Dinin 7)Sınıfların 8)Devletin 9)Şehirlerin 10)İktisadın 11)Bilimin doğuşlarını anlatır.

                  ‘’Ümran (Medeniyet) ilmini kurdu.

                    İbn Haldun’a göre Ümran ilminin temelleri;

1)Bedevilik, 2)Hadarilik 3)Asabiyet 4)Mülk’tür.

1-BEDEVİLİK:(Köylüleşme) Ova,yayla,çöl vb yerlerde hayvanlarıyla yaşayanlara Bedevi denir.

2-HADARİLİK:(Şehirleşme) Şehir, Kasaba, kentlerde yaşayanlara Hadari denir.

                     ÜMRAN,köyden,kırsaldan şehire inme hareketidir. Bunun da nedeni ekonomiktir.Köyden şehire geçiş insanı birçok açıdan etkiler. Önemlisi ahlaki etkiler. Bedeviler hayra, fazilete,doğruluğa, ahlaka...(ihtiyaç maddelerini az oluşundan) daha yatkındırlar. Hadarilik (Şehirleşme) insanları pısırık,ürkek hale getirir. Çünkü, baskıcı yasalar direniş gücünü kırar. Onun için şehirlerde baskı ve zulme dayanan yönetimler oluşturulmamalıdır.Özgürlük ve gönüllülük esas alınmalıdır.Böylece iki yüzlülük,pısırıklık olmaz,ilk doğal hal korunur,kendine güvenen,yaratıcı bireyler toplumsal gelişmenin dinamiği olmaya devam ederler.

3-ASABİYET: Ümran (Medeniyet) kurabilmenin en önemli koşuludur. Asabiyetin oluşmasında; a)Nesep (kandaşlık, saydanlık) b)Nela, hilf (yoldaşlık, dayanışma, vatandaşlık, yurttaşlık) etkilidir. Nesep, daha çok bedevilerden sonra tercih ve iradeyle oluşur Nela, hilf daha çok hadarilerde görülür.

                     Asabiyet  yalın değildir,değişir,zamanla çözülür.

4)MÜLK:(Devlet) Güçlü asabiyette kurulur.,ama yalnızca bununla devam etmez.Kuruluş genellikle bir hicret (göç) ile olur.Kırsaldan kente göç edenler varoşları doldurarak zamanla kenti teslim alıp,mülk ele geçirirler.Göç edecek yer kalmayınca da aralarında rekabet başlar.Asabiyette mülkü ele geçiren topluluk, bir süre sonra devlet olmanın getirdiği sorumlulukları yerine getiremez hale gelir. İsraf,borçlanma,ahlaki çürüme başlar,asabiyetler kaybolur,gevşeyip çözülme olur.Devlet ağır borç ve vergi yükü altına girer ve bağımsızlığı kaybeder.Faziletler yerini reziletlere bırakır.Yıkılış sonrasında aynı millet,içinde başka boylarla devam eder.

                        Mukaddeme’nin değişik bölümlerinde aktarılan İbn Haldun’un görüşleri sürer.

                        Mağlup daima galibi taklit eder. Çözülüp, yıkılan asabiyet,üstün,egemen, galip asabiyeti örnek alır. Onun gibi olmaya çalışır. Mağluplar asabiyet yarışını bırakırsa asimile olurlar. Bırakmazlar, başarısızlıklarını araştırır, hırslarını sürdürürlerse yeniden varlıklarını sürdürürler.

                         İnsanın tabiatında var olan her şeye hakim olma dürtüsü giderek tek adam yönetimine dönüşür. Tek adam,iktidarı başkalarıyla paylaşmaz.Artık herşeyi kendi belirler,kişinin iradesi diğer bütün kesimlere egemen kılınır. Muhalefetin bastırılmasıyla istikrar sağlanır.Lüks,konfor,israf artar. Arpalıklar bölüşülür, asabiyet mensupları iyice zenginleşir, yeni vergiler konur,borçlanmaya gidilir. Bu durumda devleti elinde tutan topluluk acze düşer, dışardan, içerden yeni asabiyet dalgası yükselir. Buna karşı koyamayınca artık o devlet için sonun başlangıcı başlamış demektir.

                          Asabiyet, mülkün doğasında vardır, son belirleyici kılıçtır.

                          Asabiyet kimdeyse mülk onundur.

                          Başarılı bir aydınlanma için asabiyet şarttır.

 
Etiketler: İbn, Haldun,
Yorumlar
Haber Yazılımı gtag('set', {'marmaracagdas.com': 'USER_ID'}); // ga('set', 'marmaracagdas.com', 'USER_ID'); //>.async-hide { opacity: 0 !important}